LMRA en toolbox: wat moet je als kleine aannemer?

In het kort

• Ook als zzp'er zonder personeel gelden arboregels: je moet gevaar voor jezelf en anderen voorkomen. De Arbeidsinspectie kan je erop aanspreken.
• Een RI&E hoef je als zelfstandige zonder personeel niet te hebben. Met personeel wel.
• Een LMRA (laatste minuut risicoanalyse) is een korte check vlak voor je begint. Een toolbox is een kort overleg over één veiligheidsonderwerp.
• Een V&G-plan is nodig bij grotere of gevaarlijke bouwwerken; dat maakt de opdrachtgever.

Zzp'er zonder personeel

Voor zelfstandigen gelden de regels die hun eigen veiligheid en die van anderen beschermen. Je moet je veilig gedragen en gevaar voor anderen voorkomen, en de regels over ernstige risico's gelden ook voor jou. Werk je samen met anderen op dezelfde plek, dan gelden ook regels over bijvoorbeeld tillen, lawaai en trillingen.

Systeemverplichtingen, zoals een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), gelden niet voor zelfstandigen zonder personeel. Werk je onder gezag van een opdrachtgever, dan kan de Arbeidsinspectie je wel als werknemer zien; dan geldt de hele arbowet.

Je opdrachtgever moet je wijzen op de voorschriften en risico's op zijn bouwplaats. De arbocatalogus van je branche laat zien welke maatregelen gangbaar zijn; de Arbeidsinspectie gebruikt die ook bij controles.

Zodra je mensen in dienst hebt

Met personeel ben je werkgever, en dan heb je onder meer een RI&E nodig en moet je je mensen voorlichten over de risico's van het werk. Toolboxmeetings zijn daar in de bouw de gewone manier voor. Volgens Volandis, het kenniscentrum van de bouw, houdt een bedrijf er jaarlijks minstens tien. Volandis biedt kant-en-klare toolboxen over onder meer werken op hoogte, asbest en werkdruk.

De LMRA: twee minuten vóór je begint

Een laatste minuut risicoanalyse is een korte check op de plek zelf, vlak voordat je aan een taak begint. Het woord staat niet in de wet; het is een werkwijze uit de VCA die helpt om veilig te werken en dat te kunnen laten zien. Je loopt een paar vragen langs:

• Weet ik wat ik ga doen, en heb ik de juiste spullen en beschermingsmiddelen?
• Wat kan er hier misgaan: vallen, vallende voorwerpen, elektriciteit, stof, verkeer, het weer?
• Zijn de maatregelen er: steiger gekeurd, randbeveiliging, afzetting?
• Kan ik veilig beginnen? Zo nee, dan stop je en los je het eerst op.

Wanneer er een V&G-plan moet zijn

Een veiligheids- en gezondheidsplan is nodig als de bouw bijzondere gevaren met zich meebrengt, als hij langer dan 30 werkdagen duurt met op enig moment meer dan 20 mensen tegelijk aan het werk, of als hij langer dan 500 mensdagen duurt. De opdrachtgever laat het plan maken voor de voorbereiding; in de uitvoering voert bijvoorbeeld de hoofdaannemer het uit. Werk je als onderaannemer op zo'n bouwplaats, vraag dan naar het plan en houd je eraan.

Zo doe je het in de cockpit

• De LMRA, de toolbox, de werkplekinspectie en het incidentformulier staan bij Formulieren, gekoppeld aan de klus.
• Werknemers vullen de LMRA in op hun ploegpagina, in hun eigen taal (er zijn er 17). Wat ze als maatregel opschrijven, lees jij in het Nederlands, met het origineel erbij.
• Elk formulier wordt een pdf met datum, namen en foto's, die je kunt laten zien als iemand ernaar vraagt.

Bronnen

• Arboportaal: zelfstandige ondernemers zonder personeel
• Nederlandse Arbeidsinspectie: arboregels voor zelfstandigen
• Arboportaal: veiligheids- en gezondheidsplan
• Volandis: toolboxen

Nagekeken op 22 oktober 2026 aan de hand van de bronnen hierboven. Regels veranderen; twijfel je over jouw situatie, vraag het dan je boekhouder of de instantie zelf. Dit artikel is algemene informatie, geen persoonlijk advies.